Dini Vecibeler İçin Güvenilir Rehber

Oruç Fidyesi Hesaplama 2026

Hanefi ve Şafii mezheplerine göre tutulamayan oruçlarınız için ödemeniz gereken fidyeyi, Diyanet'in güncel fitre bedelini girerek saniyeler içinde hesaplayın.

Sponsorlu Bağlantı
1 Fidye Bilgilerini Giriniz
Tutulamayan ve kazası mümkün olmayan oruç günlerinizin toplamı.
Lütfen Diyanet İşleri Başkanlığı'nın 2026 yılı için belirlediği fitre bedelini (TL) giriniz. Bu bedel her yıl güncellenir; en doğru bilgi için diyanet.gov.tr adresini ziyaret edebilirsiniz. Mezhebinize göre farklı bir ölçü kullanıyorsanız, ilgili tutarı girebilirsiniz.
₺

Oruç Fidyesi Nedir?

Fidye, İslam hukukunda belirli şartlar altında tutulamayan oruçların yerine geçmek üzere ödenen maddi bir bedeldir. Yüce Allah Kur'an-ı Kerim'de şöyle buyurur: "...Oruç tutmaya gücü yetmeyenler ise bir yoksul doyumu fidye verirler..." (Bakara Suresi, 184. Ayet). Bu ayet, oruç fidyesinin meşruiyetinin temel dayanağıdır. Aşağıdaki kapsamlı rehberimizde; Hanefi ve Şafii mezheplerine göre fidyenin nasıl hesaplanacağını, kimlere verileceğini ve kaza orucuyla arasındaki farkları delilleriyle birlikte bulacaksınız.

Sponsorlu Bağlantı

1. Oruç Fidyesinin Dini Dayanakları

Fidye, İslam'ın beş temel esasından biri olan oruç ibadetiyle doğrudan ilişkilidir. Bakara Suresi 184. ayet-i kerimede yüce Allah (c.c) mealen şöyle buyurmaktadır: "Ey iman edenler! Oruç, sizden öncekilere farz kılındığı gibi size de farz kılındı. Umulur ki korunursunuz. (Oruç) sayılı günlerdir. İçinizden hasta olan veya yolculukta bulunan, tutamadığı günlerin sayısınca diğer günlerde tutar. Oruç tutmaya gücü yetmeyenler ise bir yoksul doyumu fidye verirler..." Bu ilahi emir, oruç ibadetinin esnekliğini ve kolaylaştırıcı hükümlerini göstermektedir.

Peygamber Efendimiz (s.a.v.) de yaşlılık veya iyileşme ümidi olmayan hastalık sebebiyle oruç tutamayanların fidye verebileceğini hadis-i şerifleriyle açıklamıştır. Abdullah bin Abbas (r.a.)'dan rivayet edildiğine göre: "Yaşlı adam ve yaşlı kadın oruç tutamazlarsa, her gün için bir yoksulu doyursunlar." (Buhârî, Tefsir, 25). Bu rivayet, fidyenin sadece bir ruhsat değil, aynı zamanda bir ibadet olduğunu ortaya koymaktadır.

2. Kimler Fidye Vermekle Yükümlüdür?

İslam âlimlerinin ittifakıyla, oruç fidyesi aşağıdaki şartları taşıyan kimseler için geçerlidir:

  • İleri yaşlılık: Oruç tutmaya bedenen gücü yetmeyen ve yaşlılık sebebiyle bir daha oruç tutamayacak durumda olanlar.
  • İyileşme ümidi olmayan kronik hastalık: Uzman doktor raporuyla oruç tutması hâlinde sağlığının ciddi şekilde bozulacağı veya hayatının tehlikeye gireceği tespit edilen hastalar.
  • Akli dengesi yerinde olmayanlar: Sürekli akıl hastalığı bulunan ve iyileşme ihtimali olmayan kişiler (Hanefi mezhebine göre).
Önemli Uyarı: Geçici hastalığı olanlar, yolcular, hamile veya emziren kadınlar fidye veremezler; tutamadıkları oruçları daha sonra kaza etmek zorundadırlar. Fidye sadece yukarıda sayılan "kalıcı mazeret" sahipleri için bir kolaylıktır.

3. Kaza Orucu ve Fidye Arasındaki Kritik Fark

Sıkça karıştırılan bu iki kavram arasında çok net bir ayrım vardır. Kaza orucu, geçici bir mazeretle (hastalık, yolculuk, hayız vb.) tutulamayan oruçların, mazeret ortadan kalktıktan sonra gününe gün olarak tutulmasıdır. Bu, farz olan orucun aynen ifasıdır ve fidye ile yerine getirilemez. Fidye ise, artık kaza etme ümidi kalmamış kişilerin, tutamadıkları her oruç için bir fakiri doyuracak kadar maddi bedel ödemesidir.

Diyanet İşleri Başkanlığı'nın görüşü şu şekildedir: "Sağlık sorunları geçici olanlar iyileştiklerinde oruçlarını kaza ederler. Kalıcı sağlık sorunu olanlar ise oruç tutamadıkları her gün için fidye öderler. Fidye, oruç tutamamanın bedeli olarak değil, orucun sevabına bir nebze olsun ulaşabilmek için verilen bir sadaka hükmündedir."

Sponsorlu Reklam

4. Hanefi Mezhebine Göre Fidye

Hanefi mezhebinde fidye, tutulamayan her bir oruç günü için bir fakiri sabah ve akşam olmak üzere iki öğün doyuracak kadar yiyecek veya bunun maddi karşılığını vermektir. Bu miktar, fıtır sadakası (fitre) ile aynı ölçüdedir. Hanefi fıkhında fitre, bir kişinin bir günlük asgari gıda ihtiyacını karşılayacak tutar olarak belirlenir.

Hanefi âlimleri, fidyenin buğday, arpa, hurma veya üzüm gibi temel gıda maddelerinden verilebileceği gibi, bunların kıymetinin (parasal karşılığının) da verilebileceğini belirtmişlerdir. Günümüzde Diyanet İşleri Başkanlığı her yıl fitre miktarını TL cinsinden açıklamakta ve Hanefiler bu miktarı esas alarak fidyelerini hesaplayabilmektedir.

Hanefi'de Fitre Miktarı: Fitre, bir kişinin bir günlük gıda ihtiyacıdır. Bu miktar, Diyanet tarafından her yıl Ramazan ayı başında açıklanır. 2026 yılı için güncel fitre bedelini öğrenmek için lütfen diyanet.gov.tr adresini ziyaret ediniz.

5. Şafii Mezhebine Göre Fidye

Şafii mezhebinde fidye, tutulamayan her bir oruç günü için bir müd (yaklaşık 675 gram) buğday veya aynı değerde başka bir gıda maddesi vermektir. Bir müd, Hz. Peygamber (s.a.v.) döneminde kullanılan bir hacim ölçüsüdür ve yaklaşık olarak iki avuç dolusu tahıla tekabül eder. Şafii fıkhında fidyenin miktarı konusunda asıl olan bu ölçüdür.

Şafii mezhebinde fitre miktarı da aynı ölçü (bir müd) üzerinden hesaplanır. Ancak Şafii âlimleri, fidyenin mutlaka gıda maddesi olarak verilmesi gerektiğini, nakit para olarak verilemeyeceğini savunurlar. Bununla birlikte, günümüzde bazı Şafii fakihleri, gıda maddesinin temininde zorluk yaşanması durumunda, gıdanın piyasa değerinin fakire nakit olarak verilebileceğine dair fetvalar vermişlerdir. Bu konuda en doğru uygulama için mezhebinizin güvenilir bir âlimine danışmanız tavsiye edilir.

Şafii'de Fidye Miktarı: Bir müd buğday veya muadili gıda maddesi. Bu miktarın güncel TL karşılığını öğrenmek için yerel bir Şafii âlimine veya güvenilir bir dini kuruluşa danışabilirsiniz. Bazı bölgelerde bu miktar, Diyanet'in açıkladığı fitre bedelinden farklılık gösterebilir.

6. Hanefi ve Şafii Mezhepleri Arasındaki Farklar

Aşağıdaki tablo, iki mezhep arasındaki temel farklılıkları özetlemektedir:

Konu Hanefi Mezhebi Şafii Mezhebi
Fidye Miktarı Bir kişinin bir günlük gıda ihtiyacı (fitre bedeli) Bir müd (yaklaşık 675 gr) buğday veya muadili gıda
Nakit Verilebilir mi? Evet, kıymeti nakit olarak verilebilir Asıl olan gıda maddesidir; nakit verilmesi ihtilaflıdır
Fitre ile İlişkisi Fitre miktarı ile aynıdır Fitre miktarı ile aynıdır (bir müd)
Veriliş Zamanı Ramazan içinde veya sonrasında topluca verilebilir Her gün için ayrı ayrı veya topluca verilebilir
Kime Verilir? Fakirler, miskinler, borçlular vb. Aynı şekilde fakirler ve ihtiyaç sahipleri
Sponsorlu Reklam

7. Örnek Fidye Hesaplamaları

Aşağıda, her iki mezhebe göre örnek senaryolar bulacaksınız. Hesaplamalarda belirtilen rakamlar temsilidir; siz kendi girdiğiniz güncel bedelle aynı işlemi uygulamalısınız.

Hanefi Mezhebine Göre Örnek:

75 yaşındaki Ahmet Amca, kronik rahatsızlığı sebebiyle 30 gün oruç tutamamıştır. Diyanet'in 2026 yılı için belirlediği fitre bedelini (sizin gireceğiniz tutar) esas alarak: 30 × Günlük Fitre = Toplam Fidye şeklinde hesaplama yapılır. Örneğin günlük fitre 130 TL ise toplam 3.900 TL fidye öder.

Şafii Mezhebine Göre Örnek:

Fatma Hanım, Şafii mezhebine mensup olup iyileşme ümidi olmayan bir hastalığı sebebiyle 5 gün oruç tutamamıştır. Şafii fıkhına göre her gün için bir müd buğday (veya değeri) vermesi gerekir. Bir müd buğdayın piyasa değeri (örneğin 100 TL) üzerinden hesaplarsa: 5 × 100 = 500 TL fidye öder. Ancak tercihen buğdayın kendisini vermesi daha uygundur.

Hesaplama Formülü (Her İki Mezhep İçin Geçerli): Toplam Fidye = Fidye Verilecek Gün Sayısı × Günlük Fidye Miktarı (Fitre Bedeli veya Bir Müd Değeri). Yukarıdaki hesaplama aracımızı kullanarak, kendi mezhebinize uygun günlük tutarı girip sonucu anında görebilirsiniz.

8. Fidye Kimlere Verilir?

Fidye, tıpkı fitre ve zekât gibi, Kur'an-ı Kerim'de belirtilen sekiz sınıf hak sahibine verilebilir (Tevbe Suresi, 60. Ayet). Öncelik sırasıyla:

  • Fakirler: Hiçbir mal varlığı olmayanlar.
  • Miskinler: Geliri temel ihtiyaçlarını karşılamayanlar.
  • Borçlular: Borcu olan ve ödeyemeyenler.
  • Yolda kalmışlar (İbnü's-sebil).
  • Ayrıca zekât memurları, kalbi İslam'a ısındırılacaklar, kölelikten kurtulacaklar ve Allah yolunda cihad edenler.

Fidye, bir fakire topluca verilebileceği gibi, farklı fakirlere dağıtılarak da verilebilir. Önemli olan, niyetin hâlis olması ve verilenin Allah rızası için olmasıdır.

Sponsorlu Bağlantı

9. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Soru 1: Sağlıklıyım ama çok zorlanıyorum, oruç tutmak yerine fidye verebilir miyim?
Cevap: Kesinlikle hayır. Oruç tutmaya engel bir sağlık sorunu olmayan her Müslüman, orucunu bizzat tutmak zorundadır. Fidye, sadece yukarıda belirtilen kalıcı mazeret sahipleri için bir ruhsattır. Zorlanarak da olsa oruç tutmak büyük sevaptır ve fidye ile asla mukayese edilemez.

Soru 2: Şafii mezhebinde nakit fidye verilir mi?
Cevap: Şafii mezhebinde asıl olan, fidyenin gıda maddesi (bir müd buğday vb.) olarak verilmesidir. Ancak günümüzde bazı Şafii âlimleri, gıda temininde zorluk yaşanması durumunda nakit verilebileceğini belirtmişlerdir. Bu konuda bağlı bulunduğunuz bir din âlimine danışmanız en doğrusudur.

Soru 3: Hanefi ve Şafii mezhepleri arasında fidye miktarı açısından fark var mı?
Cevap: Her iki mezhepte de fidye miktarı, bir kişinin bir günlük gıda ihtiyacı esasına dayanır. Ancak Hanefiler fitre bedelini (bir kişinin bir günlük gıda ihtiyacının TL karşılığı) kullanırken, Şafiiler bir müd (yaklaşık 675 gr) buğdayı esas alır. İkisinin TL karşılığı piyasa şartlarına göre farklılık gösterebilir.

Soru 4: Fidyeyi toplu olarak bir kerede vermek şart mı?
Cevap: Hayır, şart değildir. İster Ramazan ayı içinde günlük olarak, ister Ramazan sonunda topluca verebilirsiniz. Hatta yıl içinde uygun zamanlarda taksitler hâlinde de ödenebilir.

Soru 5: Ölen bir kişinin tutamadığı oruçlarının fidyesi verilir mi?
Cevap: Evet, vefat eden bir Müslümanın, sağlığında tutamadığı ve kaza edemediği oruçlar için, mirasından fidye verilmesi İslam hukukunda caizdir. Bu, ölen kişi adına "ıskat-ı savm" olarak bilinir. Ancak bu konuda da en doğru bilgiyi bir din âliminden almakta fayda vardır.

Sponsorlu Bağlantı

10. Güvenilir Kaynaklar ve Dini Danışma

Bu sayfadaki bilgiler, Diyanet İşleri Başkanlığı'nın resmi fetvaları, Hanefi ve Şafii fıkıh kitapları (El-İhtiyar, El-Mühezzeb vb.), İslam âlimlerinin icmaı ve güvenilir hadis külliyatları esas alınarak hazırlanmıştır. Bununla birlikte, her Müslümanın kendi özel durumu için mutlaka yaşadığı bölgedeki bir din görevlisine, müftülüğe veya güvendiği bir âlime danışması tavsiye edilir. İbadetlerde niyet ve ihlas esastır; mekanik hesaplamalar sadece yardımcı bir araçtır.

Referanslar: Kur'an-ı Kerim (Bakara 184, Tevbe 60), Sahih-i Buhârî, Diyanet İşleri Başkanlığı Fetva Kurulu Kararları, El-İhtiyar (Hanefi Fıkhı), El-Mühezzeb (Şafii Fıkhı).

Ana Sayfa Paylaş
İletişim Kopyala