İslam'ın Beş Şartından Biri

Zekat Hesaplama 2026

Altın, nakit, ticaret malı ve yatırımlarınızın zekatını güncel altın fiyatıyla hesaplayın. Nisap kontrolü ve detaylı kalem dökümü.

Sponsorlu Bağlantı
Altın Varlıkları
Hanefi'de bilezik de zekata tabidir
Nakit ve Banka
Ticaret ve Yatırım
Alacak / Borç
Vergi, kredi kartı vb.
Sponsorlu Bağlantı
Tevbe Suresi 103. Ayet: "Onların mallarından sadaka al; bununla onları temizler ve arındırırsın. Onlara dua et; çünkü senin duan onlara huzur verir. Allah hakkıyla işitendir, bilendir."

1. Zekat Nedir ve İslam'daki Yeri

Zekat, İslam'ın beş temel şartından biri olan, belirli şartları taşıyan Müslümanların mallarının belirli bir kısmını Kur'an'da belirtilen hak sahiplerine vermesini ifade eden mali bir ibadettir. Kelime anlamı "temizlik, bereket, artma" olan zekat, malı hem maddi hem manevi olarak temizler ve bereketlendirir. Yüce Allah Kur'an-ı Kerim'de zekatı, namazla birlikte anarak onun önemini vurgulamıştır: "Namazı dosdoğru kılın, zekatı verin..." (Bakara 43, 110; Nur 56). Zekat, hicretin ikinci yılında farz kılınmıştır ve İslam ekonomisinin temel taşlarındandır.

Sponsorlu Bağlantı

2. Zekatın Farz Olmasının Şartları

Zekatın farz olması için aşağıdaki şartların bir arada bulunması gerekir. Bu şartlar İslam âlimlerinin icmaı ile sabittir:

  • Müslüman olmak: Gayrimüslimler zekatla mükellef değildir.
  • Akıllı ve buluğ çağına ermiş olmak: Hanefi'de çocuk ve akıl hastasının malından zekat verilmez; Şafii'de ise verilir.
  • Hür olmak: Köleler zekatla mükellef değildir.
  • Nisap miktarı mala sahip olmak: Temel ihtiyaçlardan fazla olarak, nisap miktarı mal veya paraya sahip olmak.
  • Malın üzerinden bir kameri yıl geçmesi (havelan-ı havl): Nisap miktarı malın üzerinden bir hicri yıl (354 gün) geçmiş olması gerekir. Tarım ürünlerinde bu şart aranmaz.
  • Malın artıcı (nami) olması: Hanefi'de altın, gümüş, para ve ticaret malları doğrudan artıcıdır. Şafii'de bu şart daha geniş yorumlanır.

3. Nisap Miktarı ve Hesaplaması

Nisap, zekatın farz olması için gerekli olan asgari zenginlik ölçüsüdür. Hanefi mezhebinde nisap miktarı 80.18 gram altın veya 561 gram gümüştür. Şafii, Maliki ve Hanbeli mezheplerinde ise nisap 85 gram altın veya 595 gram gümüştür. Günümüzde altın standardı esas alınarak hesaplama yapılır. Örneğin altının gramı 2.500 TL ise Hanefi'de nisap 80.18 × 2.500 = 200.450 TL, Şafii'de ise 85 × 2.500 = 212.500 TL'dir. Temel ihtiyaçları ve kısa vadeli borçları çıktıktan sonra bu miktara sahip olan kişi zekat vermekle yükümlüdür.

Nisap hesaplanırken altın, gümüş, nakit para, banka mevduatı, döviz, ticaret malları, hisse senetleri ve sağlam alacaklar toplanır. Kısa vadeli borçlar (vergi borcu, kredi kartı borcu, kira vb.) bu toplamdan düşülür. Uzun vadeli borçların sadece o yıla düşen taksitleri düşülür. Kalan net mal nisap miktarını aşıyorsa ve üzerinden bir yıl geçmişse, %2.5 oranında zekat verilir.

Sponsorlu Reklam

4. Hangi Mallardan Zekat Verilir?

İslam hukukuna göre zekata tabi olan başlıca mal türleri şunlardır:

  • Altın ve Gümüş: Külçe, ziynet eşyası, takı (Hanefi'de bilezik ve takılar da zekata tabidir; Şafii'de ziynet eşyasından zekat verilmez).
  • Nakit Para: Eldeki nakit, banka hesapları, vadeli/vadesiz mevduat.
  • Döviz: Dolar, Euro vb. yabancı paralar TL karşılığı üzerinden.
  • Ticaret Malları: Satılmak üzere alınan tüm mallar, stoklar, gayrimenkuller.
  • Hisse Senetleri ve Yatırım Fonları: Alım-satım amaçlı olanlar tamamen, uzun vadeli olanlar ise şirketin zekata tabi varlıkları oranında.
  • Sağlam Alacaklar: Başkasına verilen ve geri ödeneceği kesin olan borçlar.
  • Tarım Ürünleri: Topraktan elde edilen ürünler (hububat, meyve, sebze). Oranı sulama yöntemine göre %5 (masraflı) veya %10'dur (masrafsız).
  • Hayvanlar: Deve, sığır, koyun ve keçi gibi hayvanlar belirli sayılara ulaştığında.

5. Hanefi ve Şafii Mezheplerinde Zekat Farklılıkları

Hanefi Mezhebi

Nisap: 80.18 gr altın veya 561 gr gümüş. Ziynet eşyası (bilezik, kolye) zekata tabidir. Çocuk ve akıl hastasının malından zekat verilmez. Borçlar düşüldükten sonra kalan net mal üzerinden %2.5 zekat verilir. Artıcı olma şartı aranır; atıl duran para ve altın artıcı sayılır.

Şafii Mezhebi

Nisap: 85 gr altın veya 595 gr gümüş. Ziynet eşyasından zekat verilmez. Çocuk ve akıl hastasının malından da zekat verilir. Borç düşümünde sadece o yıl ödenecek borçlar dikkate alınır. Ticaret mallarında artıcılık şartı aranmaz; malın ticaret için olması yeterlidir.

6. Zekat Hesaplama Formülü ve Örnekler

Zekat hesaplama formülü son derece açıktır: Zekat = (Zekata Tabi Mallar Toplamı - Kısa Vadeli Borçlar) × %2.5. Ancak bu hesaplamanın yapılabilmesi için net malın nisap miktarını aşması gerekir. Nisap aşılmıyorsa zekat farz değildir. Aşağıda birkaç örnek hesaplama verilmiştir:

Örnek 1 - Bekar çalışan: 50 gr altını (125.000 TL), 30.000 TL banka mevduatı, 10.000 TL kredi kartı borcu var. Net mal: 125.000 + 30.000 - 10.000 = 145.000 TL. Altın gramı 2.500 TL, Hanefi nisap: 200.450 TL. Nisap aşılmadı, zekat farz değil.

Örnek 2 - Tüccar: 100 gr altını (250.000 TL), 200.000 TL ticaret malı, 50.000 TL nakit, 20.000 TL borcu var. Net mal: 250.000 + 200.000 + 50.000 - 20.000 = 480.000 TL. Nisap aşıldı. Zekat: 480.000 × %2.5 = 12.000 TL.

Sponsorlu Bağlantı

7. Zekat Kimlere Verilir?

Zekat verilecek kişiler, Kur'an-ı Kerim'de Tevbe Suresi 60. ayette açıkça belirtilmiştir: "Sadakalar (zekatlar), Allah'tan bir farz olarak ancak fakirlere, miskinlere, zekat toplama memurlarına, kalpleri İslam'a ısındırılacaklara, kölelikten kurtulacaklara, borçlulara, Allah yolunda olanlara ve yolda kalmışlara mahsustur. Allah hakkıyla bilendir, hüküm ve hikmet sahibidir." Bu sekiz sınıftan başkasına zekat verilmez. Usul (anne, baba, dede, nine) ve füru (çocuk, torun) ile eşe zekat verilmez. Kardeş, amca, dayı, hala, teyze gibi yakın akrabalar zekat almaya uygundur ve onlara vermek hem zekat hem sıla-i rahim sevabı kazandırır.

8. Zekat Verme Zamanı ve Havelan-ı Havl

Zekat, nisap miktarı mala sahip olunduktan sonra üzerinden bir kameri yıl (354 gün) geçince farz olur. Kişi, zekat yılını kendisi belirleyebilir. Örneğin her yıl Ramazan ayında zekat vermek yaygın bir uygulamadır. Zekatı, farz olduğu anda hemen vermek en doğrusudur; geciktirmek mekruhtur, ancak zekat borcu düşmez. Zekat yılı dolmadan da nisap miktarının altına düşmemek şartıyla zekat önceden verilebilir. Tarım ürünlerinde havelan-ı havl şartı aranmaz; hasat zamanı zekat verilir.

9. Sıkça Sorulan Sorular

Zekat neden %2.5'tir? Hz. Peygamber (s.a.v.) zekat oranını altın, gümüş ve ticaret malları için kırkta bir (%2.5) olarak belirlemiştir. Bu, İslam'ın kolaylık prensibiyle uyumlu, ekonomik dengeyi gözeten ilahi bir ölçüdür.

Bilezik ve takılar zekata tabi midir? Hanefi'de evet, ziynet eşyası zekata tabidir. Şafii'de ise kullanılan ziynet eşyası zekata tabi değildir.

Kredi kartı borcu zekat hesabından düşülür mü? Evet, kısa vadeli borçlar zekat matrahından düşülür. Uzun vadeli borçların sadece o yıla düşen taksitleri düşülür.

Hisse senetlerinin zekatı nasıl hesaplanır? Alım-satım amaçlı hisseler tamamen zekata tabidir. Uzun vadeli yatırım hisselerinde, şirketin dönen varlıklarının toplam varlıklara oranı kadar zekat verilir.

Sponsorlu Bağlantı

10. Kaynaklar ve Güvenilirlik

Bu hesaplama aracı ve içerik, Diyanet İşleri Başkanlığı'nın güncel fetvaları, Hanefi fıkhının temel kaynaklarından El-İhtiyar (Merginani), Şafii fıkhının temel kaynaklarından El-Ümm (İmam Şafii), hadis külliyatı (Buhari, Müslim, Ebu Davud) ve İslam âlimlerinin icmaına dayanmaktadır. Zekat, hassas hesaplama gerektiren bir ibadettir. Özel durumlarınız için mutlaka bir din âlimine danışmanız tavsiye olunur.

Ana Sayfa Paylaş
İletişim Kopyala